لا تفرحنّ بليل طاب اوله * فربّ آخر ليل اجّج النارا اى خفته در شب و شادمان از آغاز آن * حوادث گاه در سحرها پيش مىآيند به شبى كه آغاز آن خوش است شادمان مباش * چه بسا پايان شبى كه آتش برمىافروزد هنگامى كه آدمى به افق انديشيدن و تدبّر در آيات خدا در آسمان و زمين بالا مىرود ، به شناخت حقايق بزرگ نزديك مىشود ، در حالى كه زندگى او در ميان زندان دشواريهاى روزانهء او مىگذرد ، و گرفتار انگيزه‌هاى نفسانى و وسوسه‌هاى قلبى است كه او را از تفكر در آفاق دوردست باز مىدارد و بر اثر آن از دست يافتن به حقايق محرومش مىسازد . شايد اين از هدفهاى قسم در قرآن بوده باشد : كه او را به افقهاى حقايق دور از آنچه بر فكرش از قضاياى خاصى كه پيوسته توجه او را به خود جلب كرده است ، بالا ببرد . قرآن ، پيش از آن كه يك گنجينهء معارف باشد ، برنامه و روشى براى انديشيدن است ، و به همين سبب هدف آن تنها تعليم دادن به آدمى نيست ، بلكه مىخواهد او را بر آن توانا سازد كه خود به تعلّم بپردازد ، لذا قفلهاى انديشه را به كليدهاى يادآورى و ذكر باز مىكند ، و با برداشتن پوششهاى قلب آدمى او را بيناى حقايق مىسازد ، و حجابهايى را كه بينش و بصيرت او را از ديدار حقايق باز مىدارد ، با برانگيختن عقل و زدودن غبار غفلت از قلب ، پاره مىكند . سورهء الطارق ، در ميان سوره‌هاى كوچك قرآن ، از چنين امتيازى برخوردار است . همچون ستارهء درخشانى است كه با نور زيباى خود درهاى دل را مىكوبد تا آن را در برابر آبشار نور برخاستهء از وحى بگشايد . [ 2 ] طارق چيست ؟ انديشهء خود را به حال خود واگذار تا در افقهاى آفرينش به گردش درآيد ، و باشد كه بر او مكشوف شود كه طارق چيست . « وَ ما أَدْراكَ مَا الطَّارِقُ - و چه دانى كه طارق چيست ؟ » / 11 اين كلمه خرد آدمى را به آن برمىانگيزد كه اهميت قضيه را احساس كند . و بعضى از مفسران گفته‌اند كه هر وقت اين جمله در قرآن بيايد ، موضوع آن